دکتر حسن شفیعی عضو هیئت علمی دانـشگاه

روان شناسی بالینی، روان شناسی شناختی، علوم شناختی، روان شناسی سلامت
 
خوب بخوابید تا جوان بمانید
ساعت ٢:۱۸ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/۱٢/٢۳ : توسط : حسن شفیعی

امروزه با صنعتی شدن هر چه بیشتر جوامع، چراغ ها و لامپ های روشنایی به نوبه خود نقش مهمی در کل ۱۲ تا ۲۴ ساعت هر شبانه روز در زندگی بشر ایفا می کنند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  پیش از این که برق اختراع شود، مردم به طور طبیعی و عادی همزمان با غروب آفتاب و تاریک شدن هوا می خوابیدند و صبح نیز با طلوع خورشید بیدار می شدند و در نتیجه برای بهره مندی از سلامت ذهنی و جسمی مناسب خواب کافی داشتند.

این رفتار منظم و متعادل در انسان حاصل ترشح هورمون ملاتونین است. وقتی روزها کوتاه تر می شوند، ترشح ملاتونین افزایش می یابد و در نتیجه خواب بیشتر می شود اما برعکس در مواقع بلند شدن طول روزها، ملاتونین کمتری در مغز ترشح شده و میزان نیاز انسان به خواب نیز کمتر می شود.

متخصصان بهداشت عمومی تاکید مس کنند : شش تا هشت ساعت خوابیدن در تاریکی کامل و بدون وجود هیچ نوع نور چراغ برای سلامتی و جوان تر ماندن بسیار مهم است.

همانطور که گفته شد ملاتونین یک هورمون طبیعی است که از غده صنوبری مغز ترشح می شود. در طول روز غده صنوبری غیرفعال است. وقتی خورشید غروب می کند و هوا تاریک می شود، غده صنوبری فعال شده و ملاتونین تولید می کند و این هورمون وارد جریان خون می شود. به همین دلیل گاهی اوقات ملاتونین را «دراکولای هورمون ها» می نامند چون فقط در تاریکی فعال می شود. پزشکان تاکید دارند اگر می خواهید از سلامت مطلوب جسمی و ذهنی برخوردار شوید باید با این ریتم طبیعی ترشحات هورمونی بدنتان هماهنگ باشید که یکی از نمونه های مهم این هماهنگی، خوابیدن در تاریکی محض به هنگام شب است.

سازگاری با مکانیسم های طبیعی بدن کلید سلامت جسمی، رشد توانایی های هوشی و حفظ سلامت و بهداشت روانی و احساسی است


 
بازی پدران با فرزندانشان تاثیر بزرگی بر رشد شناختی کودکان دارد
ساعت ۱۱:٢٩ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/۱٢/٢۱ : توسط : حسن شفیعی

 

[KSL-TV / MSNBC - پژوهشکده علوم شناختی:]  پدرانی که ادای نوشیدن چای را در بازی با کودکانشان در می آورند، به همراه عروسک های پارچه ای پرشده فرزندشان مدرسه بازی می کنند، یا کتاب های داستان را با حالت نمایشی برای نوپایان خود اجرا می نمایند کاری بیشتر از ایجاد تصویر یک "پدر خوب" را انجام می دهند.  آنها ممکن است دارند کودکانشان را در زمینه های آموزشی تقویت می کنند، تقویتی که حد کم در دوران دبستان ادامه خواهد داشت، این نتیجه گیری ها را یک مطالعه تازه انتشار یافته بر روی خانواده های کم درآمد القا می کند.

پژوهش تازه انتشار یافته ای که برای 15 سال ادامه داشت نشان می دهد پدرانی که با فرزندانشان بازی می کنند تفاوت بزرگی در رشد شناختی کودکان خود ایفا می نمایند. جینا کوک، پژوهشگر خانواده، مصرف کننده و رشد انسان در دانشگاه ساوت یوتا (یوتای جنوبی) که این مطالعه را انجام داد اظهار داشت: "فقط بازی کردن با کودکانمان مهم نیست – این نیز مهم است که چگونه با کودکانمان بازی می کنیم."

پژوهشگران دانشگاه ایالتی یوتا 229 کودک از خانواده های با درآمد پایین را برای مدت 15 سال تحت مطالعه قرار دادند.  آنها این کودکان را در هنگام بازی هم با مادر و  هم پدر در نشست های بازی جداگانه و شبه-ساخت یافته زیر نظر قرار دادند.  آنها آنگاه میزان تحریک را با درنظرگیری هم کمیت و هم کیفیت بازی ارزیابی نمودند.  آنها در سه سالگی میزان واژه گویی و در کلاس پنجم توان ریاضی و خواندن این کودکان را آزمودند.

پژوهشگران دریافتند که نه تنها چگونگی بازی [بلکه] تناوب بازی شما با کودک تان بر موفقیت های آموزشی آنها تاثیر دارد.  به گفته کوک چگونگی بازی با کودکان "پیامدهای درازمدتی دارد."

یکی از جنبه های متمایز این پژوهش توجه ویژه آن به تاثیر سهم همکاری های پدر در رشد یا عملکرد آموزشی کودکان بوده است که در مقایسه تاکنون کمتر مورد توجه بوده است.  کوک و هم نویسندگانش گزارش مطالعه خود  را در یک شماره ویژه پدران در مجله علمی "فمیلی ساینس" (علم خانواده) منتشر ساختند.

به گفته کوک، ساده اش این بود که تا حدود یک دهه پیش پدرها به اندازه مادر ها در خانه نبودند.  "در بسیاری از پژوهش ها ما فقط با مادرها حرف می زدیم و  آنها را مورد مشاهده قرار می دادیم."  اما این مطالعه به هر دو نگاه کرد.  [ادامه در زیر ...]


 
ژن طلاق در زنان کشف گردید
ساعت ۸:٤۳ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/۱٢/۱٩ : توسط : حسن شفیعی

پژوهشگران موفق به شناسایی ژن طلاق در زنان شدند

ممکن است افراد زیادی برای جدایی از همسر دلایل قابل توجیهی داشته باشند اما معمولا سعی در کنترل و تنش زدایی در زندگی یکی از خصلت های مهم یک زوج موفق است و اینک نتایج تحقیقات نشان داده است وجود ژن طلاق در زنان می تواند ناشکیبایی را افزایش داده و جدایی را تسریع نماید .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز  ،  پژوهشگران ژنتیک موفق به شناسایی ژن طلاق در زنان شدند و این ژن تایید کننده این مطلب است که طلاق در زنان ریشه ژنتیکی دارد

در یک مطالعه جدید معلوم شد موفقیت در ازدواج و یا ناکامی و طلاق به نوع ساختار ژنتیکی در زنان بستگی دارد و به همین خاطر مردها همیشه در پیوندی که به طلاق ختم می شود، مقصر نیستند.

کارشناسان انستیتو کارولینسکا در سوئد ادعا کرده اند که برای اولین بار موفق به شناسایی ژن طلاق در زنان شده اند و به این ترتیب با تشخیص ژن مزبور می توان پیش بینی کرد که کدام زنان ممکن است ازدواج ناموفق و پرکشمکشی داشته باشند.

متخصصان می گویند زنانی که این نسخه ژنی را دارند با احتمال کمتری تن به ازدواج می دهند چون سخت تر می توانند با دیگران پیوند بخورند. بعلاوه این زنان اگر هم ازدواج کنند احتمال اینکه زندگی مشترکشان به طلاق ختم شود ۵۰ درصد بیشتر از زنانی است که حامل این ژن نیستند و البته همسران این زنان از زندگی خود رضایت و خشنودی کمتری دارند. این ژن در واقع مربوط به چگونگی عملکرد هورمون اکسی توسین می شود که به عنوان هورمون مهر و محبت شناخته شده است. 


 
” دوچرخه سواری ” به کاهش استرس تنظیم خواب و بهبود میگرن کمک می کند
ساعت ۳:٢٥ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/۱٢/۸ : توسط : حسن شفیعی

پژوهشگران علوم پزشکی در مرکز علوم اعصاب و عملکرد اعضاء در دانشگاه گوتنبرگ کشور سوئد ،  شیوه جدیدی را برای رهایی از درد میگرن بدون استفاده از دارو یافتند. آنان عنوان کردند که می‌توان با دوچرخه سواری یا فعالیت‌های بدنی دیگر به همان نتایج دارویی درمان میگرن دست یافت.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز  ،  گرچه در حال حاضر داروهای بسیاری در دست است که یا از حمله میگرن جلوگیری می‌کنند یا  باعث فروکش‌ کردن سردرد آغاز‌شده می‌شوند و درمان میگرن در دو دهه اخیر پیشرفت زیادی داشته است . اما بررسی‌ها نشان می‌دهد که تنها نیمی از مبتلایان به میگرن “کلاسیک” از منافع داروهای جدید بهره می‌برند.

این پزشکان  در جریان تحقیقات خود تلاش کردند تا میزان تاثیر تمرین‌ها و فعالیت‌های ورزشی را با استفاده از دارو برای کاهش درد میگرنی مقایسه کنند.

پزشکان از ۹۱ نفر خواستند تا در این تحقیقات شرکت کنند و آنها را به ۳ گروه تقسیم کردند.

بر اساس این تحقیقات، پزشکان به گروه اول دارو دادند و گروه دوم تحت درمان همراه با استراحت قرار گرفت اما گروه سوم به دوچرخه سواری پرداخت.

نتایج این تحقیقات عملاً جالب بود زیرا هر ۳ شیوه در کاهش درد میگرنی موثر بود و میزان حملات را از ۴ حمله به ۳حمله در ماه کاهش داد اما در این میان فواید دوچرخه سواری این بود که سطح استرس را کاهش داد و خواب را بهبود بخشید.

میگرن یکی از علل سردرد است. بیشتر افراد مبتلا به میگرن به حمله‌ های پی در پی سردرد برای مدت چندین سال دچار می‌شوند. سر درد میگرن بیشتر به گونه تپش ‌دار (ضربان دار) بوده و اغلب با تهوع و اختلالات بینایی همراه است و گرچه بیشتر موارد میگرن می‌تواند شدید باشد ولی گاهی سردرد میگرن خفیف است. درد میگرن بر اثر تورم رگ‌های خونی و اعصاب اطراف مغز که به ساقه مغز سرشناس است، ایجاد می‌شود.

به نظر می‌آید یک ماده شیمیایی موجود در مغز به نام سروتونین نقش اصلی را در این بیماری داشته باشد البته برخی پژوهش‌های تازه نشان داده ‌است نقص ژنتیکی می‌تواند در بروز این بیماری نقش داشته باشد. پژوهشگران ژن معیوبی را در بین گروهی از بیماران میگرنی یافتند که می‌تواند علت دردهای میگرنی باشد.


 
بازی با پازل یادگیری ریاضی، مهارت فضایی را در کودکان تقویت می کند
ساعت ۱۱:٤٧ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/۱٢/۱ : توسط : حسن شفیعی


 کودکانی که بین 2 تا 4 سالگی با انواع پازل-بازی می کنند صاحب مهارت های فضایی/مکانی بهتری در سال های بعد خواهند شد، این نتیجه گیری مطالعه ای توسط پژوهشگران دانشگاه شیکاگو است.  بر پایه این مطالعه، بازی با پازل – اگر تفاوت ها در درآمد، میزان تحصیلات و ورودی زبان پدر و مادر را کنترل نماییم – یک عامل مهم در پیش بینی مهارت فضایی کودکان به شمار می آید.

پژوهشگران در بررسی ضبط های ویدیویی تعامل میان والدین و کودکان در فعالیت های روزانه در خانه دریافتند کودکانی که بین 26 تا 46 ماهگی با پازل ها بازی می کنند، هنگامی که در 54 ماهگی مورد آزمون قرار می گیرند دارای مهارت های فضایی بهتری هستند.

سوزان لوین، روان شناس و یکی از کارشناسان پیشرو در زمینه رشد ریاضی در میان کودکان نوپا، اظهار داشت: "کودکانی که با پازل ها بازی می کردند، در مقایسه با آنهایی که بازی نمی کردند، در وظایفی که توانایی آنها در چرخاندن و تغییر شکل ها را ارزیابی می کرد بهتر عمل نمودند."

توانایی تغییر دادن شکل ها از راه ذهن یک عامل مهم در پیش بینی برداشتن درس ها، دریافت مدرک و انتخاب پیشه در زمینه های STEM (علوم، فناوری، مهندسی و ریاضی) به شمار می آید.  بر اساس این مطالعه، فعالیت هایی مانند بازی با پازل در سال های اولیه زندگی ممکن است پایه گذار رشد این توانایی باشد.  ...

پژوهش یادشده، که در شماره 17 فوریه ["دولوپمنتال ساینس" (مجله علوم رشد)] انتشار یافت، اولین مطالعه ای است که تاثیر پازل-بازی را در یک شرایط طبیعی بررسی نمود.  به این منظور، 53-جفت کودک-پدر/مادر با پس زمینه های اجتماعی-اقتصادی گوناگون در یک مطالعه دراز-مدتی شرکت جستند که در آن پژوهشگران تعامل های میان کودک-پدر/مادر را در نشست های 90-دقیقه ای که هر چهار ماه یکبار و بین 26 تا 46 ماهگی برگزار می شد ضبط می نمودند.

از پدر و مادرها خواسته می شد که با کودکان خود همانگونه کنش-واکنش کنند که در حالت عادی انجام می دادند، و مشاهده گردید که حداقل نیمی از کودکان این مطالعه با پازل بازی می نمودند.  پدر و مادرهای با درآمدهای بالاتر تمایل دارند تا با تناوب بیشتری کودکان خود را با پازل سرگرم کنند.  هم دخترها و هم پسرهایی که با پازل بازی می کردند مهارت های فضایی بهتری داشتند، اما پسرها نسبت به دخترها با پازل های پیچیده تری بازی می کردند، و پدر/مادر های پسرها در طول بازی با پازل زبان فضایی بیشتری را به کار می بردند و بیشتر از والدین دخترها درگیر با بازی بودند.

[ساینس دیلی - پژوهشکده علوم شناختی]